انجمن علمي برق دانشگاه صنعتی قم

در سونامي اخير ژاپن ربات‌ها توانستند در بسياري از خدمات امداد و نجات اداره امور را در دست گيرند كه خوشبختانه بخوبي از عهده انجام اين كار برآمدند. يكي از اين ربات‌ها، ربات روبوكو بود كه اگرچه با هدف مكان‌يابي و نجات مجروحان در محل‌هاي آسيب‌ديده طراحي و ساخته شده است، اما اين قابليت را دارد كه بتوان حتي در حوادث طبيعي نيز براي نجات جان آسيب‌ديدگان از آن استفاده كرد. اين ربات كه مجهز به يك كپسول اكسيژن است با استفاده از حسگرهايي كه توانايي رديابي امواج فوق صوت را دارند آسيب‌ديدگان و مجروحان را در محل حادثه شناسايي كرده و آنها را به يك وسيله نقليه منتقل مي‌كند تا براي مراقبت و درمان به مراكز درماني منتقل شوند. ربات امنيتي خزنده از ديگر ربات‌هايي بود كه در جريان اين حادثه به كمك ژاپني‌ها آمد. اين ربات امنيتي كه براي اداره پليس يوكوهاما ساخته شده است مي‌تواند افراد آسيب‌ديده را كه حداكثر وزن آنها 113 كيلوگرم باشد در يك پوسته امنيتي قرار داده و جابه‌جا كند. شكل ظاهري اين ربات شبيه يك تانك است كه مي‌تواند در هر زمان تنها يك مجروح را از محل وقوع حادثه به مكان امني منتقل كند. يكي از ديگر ويژگي‌هاي اين ربات در مقايسه با ديگر ربات‌هاي امدادرسان اين است كه از راه دور نيز قابل كنترل بوده و از طريق حسگرهايش جريان خون و ديگر علائم حياتي فرد نجات‌يافته را تحت نظارت و كنترل قرار مي‌دهد.

ربات كوئينس از ديگر ربات‌هاي امدادگر ژاپني بود كه با استفاده از حسگرهايي كه امواج مادون و همچنين انتشار دي اكسيد كربن را رديابي مي‌كنند نشانه‌هايي از تنفس انسان و حتي گرماي بدن آنها را در محل حادثه شناسايي مي‌كند. اين ربات قابليت جابه‌جايي غذا و تامين ديگر نيازهاي ضروري آسيب‌ديدگان و همچنين ارائه خدمات ديگر را نيز دارد. اگرچه اين ربات در مقايسه با ديگر ربات‌ها، رباتي بسيار كوچك است، اما از توانمندي‌هاي بسيار زيادي برخوردار است. ربات هشت متري كه از نظر شكل ظاهري شبيه يك مار است از ديگر ربات‌هاي بخش امدادرساني در اين حادثه بود كه با سرعت 4 سانتي‌متر بر ثانيه حركت مي‌كند. اگرچه اين ربات به كندي حركت مي‌كند اما قادر است از شيب‌هاي تند براحتي بالا رفته و حتي خود را از شكاف‌هاي بسيار كوچك نيز عبور دهد.اين ربات همچنين مجهز به چشماني شبيه دوربين است كه با استفاده از آنها از محل حادثه تصاويري را ارسال مي‌كند و به اين ترتيب مي‌تواند هر لحظه بخش كنترل را از موقعيت خود آگاه سازد.

ربات‌ها علاوه بر امدادرساني و نجات آسيب‌ديدگان موفق شدند، نيروگاه آسيب‌ديده داييچي را نيز پس از وقوع سونامي در ژاپن تحت كنترل قرار دهند. از آنجا كه سطح تشعشعات راديواكتيو در اين نيروگاه مانع حضور نيروهاي امدادي مي‌شد، علاوه بر ربات‌هاي پيشرفته ژاپني كه عازم محل حادثه در اين نيروگاه شده بودند، ربات‌هاي پيشرفته‌اي از ديگر كشورها نيز به كمك آنها آمده بودند. در اين نيروگاه علاوه بر ربات‌هاي موسوم به مونيروبو (Monitoring Robot)‌ كه تشعشعات هسته‌اي را تحت كنترل قرار داده بودند، ربات‌هاي آتش‌نشان بدون سرنشين هم حضور داشتند.

اين ربات‌هاي آتش‌نشان آب دريا را در مدت زمان 13 ساعت به ميله‌هاي سوخت رآكتور اين نيروگاه پاشيدند تا از افزايش بيش از حد دماي آن تا حدودي بكاهند. در حقيقت مونيروبو يك ربات ناظر است كه توانست در مهار بحران هسته‌اي ژاپن، خدمات شاياني را در اختيار متخصصان فداكار و از جان گذشته كه براي پايان بخشيدن به پيامدهاي ناشي از اين بحران تلاش مي‌كنند، قرار دهد. اين ربات در جايي كه سطح تشعشعات راديواكتيو براي انسان بسيار خطرناك باشد، مسووليت كنترل امور را در دست مي‌گيرد و با از ميان برداشتن موانع موجود در مسير حركت خود، اطلاعاتي را درباره محيط جمع‌آوري مي‌كند. اين ربات كه علاوه بر ردياب راديواكتيو به سيستم دوربين سه‌بعدي و حسگرهاي دما و رطوبت مجهز است قابليت كنترل از راه دور را نيز دارد. بي‌شك هر چه از تعداد ربات‌هاي بيشتري در اين نيروگاه استفاده شود نياز به حضور نيروي انساني در محيط‌هاي بسيار خطرناكي كه پيامدهايي نظير مرگ و بيماري را براي آنها به همراه داشته باشد كمتر خواهد بود. ماشين‌هاي رباتيك آي‌روبو از ديگر ربات‌هايي بودند كه براي مهار بحران هسته‌اي ژاپن به كمك آمده بودند.

اين ربات‌ها كه معمولا از آنها براي خنثي كردن بمب و همچنين انجام ماموريت‌هاي مشابه استفاده مي‌شود از نظر اندازه بسيار كوچك‌تر از مونيروبوها بوده و با سرعت بيشتري قادر به حركت و جابه‌جايي هستند. از آنجا كه اين ربات‌ها قابليت بالا رفتن از پله‌ها و توانايي حمل يك لوله آب براي آب‌پاشي در محل حادثه را دارند مي‌توان آنها را به داخل ساختمان محل وقوع حادثه فرستاد و تنها ويژگي‌اي كه استفاده از آنها را محدود مي‌سازد اين است كه اين ربات‌ها فاقد حفاظ سنگين تشعشعي هستند كه از آنها محافظت مي‌كند و به نظر مي‌رسد ممكن است تشعشات راديواكتيو بر عملكرد آنها تاثير بگذارد.

به‌رغم اين كه اين زلزله 9‌/‌8 ريشتري پيامدهاي ناگواري را براي ژاپن به همراه داشت اما اين كشور توانست حتي پس از وقوع اين حادثه نيز اينترنت را به عنوان يك زيرساخت ارتباطي بسيار مهم و تاثيرگذار در امدادرساني و نجات به آسيب‌ديدگان حفظ كند. اين در حالي است كه در اغلب كشورها حتي پس از وقوع كوچك‌ترين حادثه‌اي، همه فناوري‌هاي ارتباطي و حتي اينترنت بلافاصله با اختلال مواجه خواهند شد. بسياري از افرادي كه پس از اين حادثه به دنبال جستجوي اطلاعاتي در اين باره بودند، از طريق اينترنت به اطلاعات مورد نظر خود دست يافتند. مدت زمان كوتاهي پس از وقوع سونامي، بيش از هزاران تصوير از اين حادثه روي اينترنت قرار گرفت و تنها پس از گذشت 24 ساعت، ميليون‌ها نفر از كاربران اينترنت توانستند از طريق اينترنت آنچه هنگام سونامي در ژاپن رخ داد را از طريق فيلم‌هاي به نمايش گذاشته شده در شبكه‌هاي اينترنتي ببينند. person finder نرم‌افزار جستجوگر افراد آسيب‌ديده يا ناپديد شده كه توسط غول اينترنتي گوگل در اختيار كاربران گذاشته شده بود، از ديگر فناوري‌هايي بود كه در اين حادثه به كمك ژاپني‌ها آمد. اين ابزار جستجوگر به ژاپني‌ها كمك كرد تا بتوانند از اينترنت به عنوان يك مركز بحران مجازي استفاده كرده و از اين طريق بسياري از آشنايان، دوستان و اعضاي خانواده كه گرفتار اين حادثه شده بودند را بيابند و براي كمك به بازماندگان اين حادثه اقدام كنند. اينها تنها نمونه‌هايي از فناوري‌هايي است كه در اين حادثه عظيم به كمك ژاپني‌ها آمد؛ بنابراين مي‌توان گفت فناوري‌هاي نويني كه امروزه ابعاد مختلفي از زندگي ما انسان‌ها را تحت تاثير خود قرار داده‌اند، علاوه بر اين‌كه مي‌توانند نويدبخش امكانات گسترده‌تر و پيشرفته‌تري در زندگي امروز ما انسان‌ها باشند، به گونه‌اي طراحي شده‌اند كه حتي در صورت نياز و در مواقع لازم به كمك ما انسان‌ها شتافته و حتي ما را از خطر مرگ و نابودي نيز نجات دهند.

منبع